|
سیستم های ریشه ( Roots systems)
هنگامی كه دانه رویش می یابد اولین عضوی كه بر روی پوست ظاهر می شود راس ساقه (Root Tip ) است . كه ریشه چه( Radicle) نیز نامیده می شود . ریشه چه در اثر طویل شدن محور زیر لپه ای ( Hypocotyle ) و امتداد آن ریشه اولیه ( Primary Root) را به وجود می آورد كه به زودی منشعب می شود و ریشه ثانویه ( Secondary Root ) ایجاد میكند . ریشه های اولیه در گیاهان گل دار دو لپه ای معمولا از ریشه های ثانویه بزرگ ترند و ریشه اصلی (Tap root ) نامیده می شوند . به این طرز ریشه بندی سبك یا سیستم ریشه اصلی (Tap root system ) و به ریشه های كوچك یا ریشه چه ( Rootlet ) می گویند . در بعضی از دو لپه ای ها و تقریبا همه تك لپه ای ها تفاوتی بین ریشه های اولیه و ثانویه دیده نمی شود و به این طرز ریشه بندی سیستم ریشه بندی افشان (System fibrous roots) گفته می شود . به ریشه های كه از رشد گیاهك دانه به وجود نمی آیند ریشه های نا به جا ( Adventitious roots ) می گویند كه ممكن است از ساقه یا برگ تولید شوند . شاخه های بسیاری از گیاهان هنگامی كه در محل مرطوب قرار بگیرند و یا توسط انسان در خاك یا شن مرطوب قرار بگیرند می توانند ریشه های نا به جا ایجاد كنند و این نیز طریقه ای برای شناسائی گیاهان است و آنها را از گیاهانی كه قادر به تولید ریشه های نا به جا نیستند متمایز می كند از انواع ریشه های نا به جا می توان به ریشه های تكیه گاهی (Prop or stilt roots ) را نام برد . مانند : ریشه های تكیه گاهی ذرت ( Zea meys)
ریشه های غده ای یا ریشه ای ذخیره ای ( Storage Roots ) اغلب در ریشه های افشانی مثل كوكب (Dahlia spp. ) یا زنبق ( Iris spp. ) ریشه ضخیم و حاوی بافت ذخیره ای است . به این سیستم ریشه های ذخیره ای سیستم ریشه های گروهی یا دسته ای ( Fascicled root system ) گویند. كه بخش ذخیره ای ممكن است كروی (Spheroidal) مانند : بعضی از اقسام چغندر (Beta spp. ) . فرفره ای یا شلغمی Napiform or turbinate) ) مانند : شلغم Brassica napus )) . دوكی شكل( Fusiform) مانند : سیب زمینی شیرین. واژ مخروطی Obconcial )) مانند : هویج (Carrota daucus ) باشند
ریشه های هوایی ( Aerial roots ) بعضی از گیاهان در گیاهان مرطوب و یا گرم ومرطوب می توانند ریشه های هوائی ایجاد كنند كه به همین نام نامیده می شوند مانند گیاه انجیر معابد ( Ficus religiosa) . ریشه های بالا رونده ( Climbing root ) نیز از نوع ریشه های هوایی هستند كه در انواع عشقه ها (Hedera spp. ) دیده می شود . ریشه های تنفسی (pnematophore or Respiratory roots ) كه خاص گیاهان باتلاقی هستند مانند : چندل ( Rhizophora mucronata ) و حرا (Avicennia marina ) هستند كه از انواع ریشه های هوایی محسوب می شوند
ریشه های انگلی ( Roots of parasites ) بعضی از گیاهان با ایجاد شاخه های زرد و نازك و ضعیف بر روی گیاهان دیگر به صورت انگل زندگی می كنند مانند : گیاهان بدون برگ Cuscuta spp. . این گیاهان ریشه های نا به جا تولید می كنند كه در ساقه یا شاخه گیاه میزبان فرو می روند و آب و غذا از آن می گیرند كه به این نوع ریشه ها ریشه های مكنده ( Haustorium ) می گویند
به طور كلی به طرز قرار گرفتن ریشه و آرایش آن ها Rhizotaxis و عدم ریشه ها Arhizous گویند
|