تبلیغات سس و مبارزه با آن در مزارع و باغ ها
دوستان عزیز برای آشنایی بیشتر با این انگل مخرب ابتدا مشخصات گیاهشناسی سس مورد مطالعه قرار میگیرد و سپس راههای مبارزه و كنترل آن به خصوص در یونجه زار ها و باغ ها مورد بررسی قرار می گیرد .
مشخصات گیاهشناسی :
تیره سس (Cuscutaceae )
گیاهانی انگلی . یك ساله و یا چند ساله. غالبا بالا رونده و پیچان . معمولا بدون كلروفیل. ساقه ها توسط اندام های مكنده به میزبان چسبیده . بدون برگ به نظر میرسد. برگ ها به فلس های كوچك تقلیل یافته (تبدیل شده). گل ها نر ماده . منظم . كم و بیش گوشتی . معمولا دسته ای در گل آذین سر سان (بعضی اوقات چتری یا سنبله مانند). محوری و بدون گرزن مانند . كاسه و جام گل در قاعده لوله ای . مهمولا 5-4 لوبه . سفید . قرمز . گاهی زرد . پرچم ها 4-5 تایی . مساوی تعداد لوب های جام گل . روی گلبرگی متناوب با لوب های جام گل . فلس های گلبرگ نما بر روی لوله جام گل زیر هر پرچم رشد می كنند (دیده می شود) . تخمدان زبرین (فوقانی). دو خانه ای. هر خانه دارای دو تخمدان واژگون . خامه دوتایی یا به هم پیوسته . منفرد انتهایی . میوه كپسول .شكوفای سر پوشی (مجری) یا منظم . 1- 4 دانه ای . جنین فاقد لپه .
از این تیره جنس ()یا سس با حدود 22 گونه در ایران وجود دارد . همگی پارازیت هستند و بر روی گیاهان مختلف زراعی مثل یونجه . ریحان . سماق . اسپرس . داوودی. اسكنبیل . كلاه میر حسن . و خار شتر دیده می شود .
دوستان عزیز توجه فرمائید كه موضوع مورد نظرما بیشتر بر روی سس یونجه زار ها و باغ ها خواهد بود .
مشخصات كلی سس:
سس گیاهی است یك ساله و انگلی با نام علمی (Cuscuta )از خانواده ( Cuscutaceae )كه بعضی ها از آن به عنوان تنها عضو انگلی خانواده(Convolvulacrae )(پیچك) یاد می كنند .
سس یونجه :
رنگ رشته های این سس نارنجی مایل به زرد است.مهم ترین میزبان آن یونجه است . سس نه تنها طعم یونجه را به عنوان علوفه نامطلوب می سازد بلكه آن را تا حدی نیز سمی می نماید. در صورت كنترل ننمودن آن محصولاز نظر كمی و كیفی كاهش یافته و عمر مزرعه كوتاه می شود . میزبان های دیگر این سس عبارتند از : چغندرقند. بعضی از سبزی های جالیز . شبدر قرمز . نخود سفید.
سسی كه معمولا به علف های هرز كنار مزارع و جاده ها . به خصوص خارشتر میزند . از این نوع سس است.
سس درختی :
این سس شاید یكی از قوی ترین علف های هرز موجود در جهان باشد كه ضخامت رشته های سبز رنگ و یا قرمز آن به 3 میلی متر می رسد . میزبان های این انگل را انواع درختان و درختچه ها تشكیل می دهندكه مهمترین آنها در ایران عبارتند از : مو . انار. مركبات . زیتون . انواع درختان میوه . رز و سبزی ها نیز از دیگر میزبان های سس درختی به شمار می آیند .سس درختی در صورت كنترل ننمودن آن می تواند شاخه ها و یا درخت را كاملاخشك نماید.
كنترل سس
1- توصیه های عمومی :
- استفاده ار بذر سس گیری شده هنگام كاشت محصول
- در صورت استفاده ار كود حیوانی باید حتما از نوع پوسیده آن استفاده شود تا اگر به بذر سس آلوده باشد از میان برود .
- علف های هرز واسطه مناسبی برای اتصال سس به محصول می باشند لذا كنترل علف های هرز و باغ یكی از بهترین راه های مبارزه با سس می باشد .
- از تعلیف دام در محل های آلوده به سس بذر نشته خودداری شود زیرا این بذر ها می توانند توسط فضولات دام به مناطق دیگری انتقال یابند .
- سس را قبل از به بذر نشستن به هر طرق ممكن نابود نمایید:مكانیكی.شیمیایی. سوزانیدن و غیره . زیرا همین بذرها خاك را برای سال آینده آلوده می سازند .
- هر قطعه از رشته های سس در طول فصل بهار و تابستان به تنهایی می تواند رشد كرده و آلودگی ایجاد نماید.لذا به هنگام مبارزه مكانیكی كلیه سس های كنده شده باید در جایی به دور از محصول جمع آوری و روی آن نیز خاك ریخته شود . یا بهتر این كه سوزانیده شوند تا بذرهای موجود نیز از میان بروند.
- ایجاد تناوب زراعیدر زمین های آلوده به سس با كاشت محصولات مقاوم مانند: گندم . جو . ذرت و یا سویا .
- شخم عمیق بذر های جدبد سس را به عمق خاك می برد و از جوانه زدن آنها جلوگیری به عمل می آورد.زمین های كه به این منظور شخم زده می شوندباید تا چندین سال بعد شخم عمیق زده نشوند تا از بالا آمدن بذور دفن شده جلوگیری به عمل آید . البته این عمل باعث می شود تعدادی از بذرهای دفن شده در عمق خاك نیز به سطح آورده شوند برای مبارزه با این بذور تیلر و یا شخم كم عمق در بهار جوانه های سس را نابود می سازد .
- كنترل سس های حواشی مزرعه با روش های توصیه شده (مكانیكی . شیمیایی . سوزانیدن و غیره) برای پیشگیری از انتقال بذر آن از طرق كانال های آبیاری . حیوانات و غیره .
تاخیر در آبیاری محصول تا حد زیادی كه به آن آسیبی وارد نشود و در نتیجه خشك نگه داشتن خاك تا عمق 2 سانتی متر مانع از جوانه زدن بذر سس می شود.
2- مبارزه با سس در مزارع و یونجه:
- استفاده از بدر سس گرفته شده هنگام كاشت .
- كاشت یونجه در اواخر تابستان یا در پاییز به جای بهار آلودگی اولیه سس را با رسیدن فصل سرما از میان می برد.
- كاشت با تراكم بالا ایجاد سایه نمی نماید و از جوانه زدن سس جلوگیری به عمل می آورد .
- در مناطقی كه یونجه باید در بهار كاشته شود می توان از 15-12كیلو گرم در هكتار علف كش دكتال (كلرتال دیمیتل75درصد پودر)قبل از سبز شدن یونجه و علف های هرز از جمله سس استفاده نمود . در یونجه چند ساله (از سال دوم به بعد)دكتال را می توان در اواخر زمستان اندكی قبل از رویش بهاره یونجه سمپاشی نمود . هنگام مصرف این علف كش زمین باید از رطوبت كافی برای تاثیر بیشتر سم برخوردار باشد . بنابراین در صورت خشك بودن زمین یك نوبت آبیاری مزرعه توصیه می شود .
- در صورتی كه پیشگیری های فوق انجام نشد و یا به عللی موثر واقع نشد و مزرعه باز هم به سس آلوده گردید لكه های آلوده به سس را می توان به روش های زیر از میان برد : پاشیدن محلول1% پاراكوت(یا3لیتر در هكتار)در منطقه آلوده به سس . سوزانیدن منطقه آلوده توسط شعله افكن و یا وسایل مشابه . پاكسازی مكانیكی منطقه از سس و بیرون بردن انگل به خارج از مزرعه .
- در صورتی كه منطقه وسیعب از مزرعه به سس آلوده باشد می توان توسط علفكش رانداپ(گلیفوزیت41درصد ای سی) به میزان 730-360سی سی در هكتر زمانی كه یونجه ارتفاع 25- 20 سانتی متر داشته باشد سمپاشی نمود . این سمپاشی باید یك با پس از ده روز تكرار شود .
در یونجه سال اول سمپاشی باید در زمان 8 برگی یونجه انجام پذیرد .
- در زمان آلوده بودن یونجه به سس برداشت محصول باید قبل از به بذر رفتن سس صورت پذیرد تا از انتشار بذر ممانعت شود.
- از سال دوم به بعد تاخیر در برداشت یونجه با سایه انداختن روی زمین مانع جوانه زنی بذر سس می شود
3- مبارزه با سس درختی در باغ ها :
معمولا باغ هایی به سس آلوده اند كه از نظر مدیریت علف های هرز ضعیف هستند . بنابراین بهترین اقدام برای آلوده نشدن باغ ها به سس مبارزه كلی با علف های هرز آن می باشد . زیرا علف های هرز به خصوص بعد از بلند شدن واسطه مناسبی برای رسانیدن سس به سبزینه درختان هستند.
بریدن پا جوش درختان و حتی الامكان شاخه های نزدیك به زمین امكان آلوده گی به سس را به حداقل می رساند .
برای مبارزه با علف های هرز در باغ ها (به خصوص انار)می توان در اوایل رشد سس و غلف های هرز توسط محلول1% پاراكوت (یا 3لیتر در هكتار)سمپاشی نمود . ممكن است عملیات سمپاشی یك یا دو بار دیگر در طول فصل رویش نیاز باشد كه باید انجام شود . توجه داشته باشید كه علف كش پاراكوت در اثر برخورد با هرگونه سبزینه گیاهی آن را خشك می كند بنابراین هنگام سمپاشی سم نباید به سبزینه درخت اصابت نماید.
در باغ های انگور به خصوص انگور خوابیده توصیه می شود قبل از شروع رشد بهاری سطح باغ توسط 15-12 كیلو گرم دكتال سمپاشی شود و اگر زمین مرطوب نباشد یك نوبت آبیاری پس از سمپاشی انجام شود . استفاده از دكتال در باغ های انار و سایر باغ های آلوده به سس در صورت مقرون به صرفه بودن توصیه می شود .
مبارزه مكانیكی با علف های هرز و استفاده از انواع ابزار و تیلر به تعداد دفعات مورد نیاز نیز در كنترل سس و علف های هرز موثر می باشد .
بعضی از باغداران سس درختان را با دست سس گیری كرده آنهارا در مكانی خارج از باغ می سوزانند . این كار در كاهش و جلوگیری از گسترش آن موثر است ولی درختان را كاملا از سس پاك نمیسازند و به این ترتیب مقداری سس روی درخت باقی می ماند كه به بذر می نشیند و باغ را برای سال آینده آلوده می سازد .
یكی دیگر از راه های مبارزه با سس و علف های هرز در باغ ها به خصوص باغ های انار . چرانیدن گوسفند است . به این صورت كه در اوایل رشد علف های هرز و سس یك یا دو بار گوسفند را در باغ می اندازند . تجربه نشان داده است كه این روش بسیار موفق و موثر است .
منابع :
1- شیمی.پرویز (سس و مبارزه با آن زیتون شماره 133)
2- مداح. محمد باقر .(سس یونجه و مبارزه با آن از انتشارات ترویج شماره 163)
3- مظاهری علی . (بیولوژی سس و طریق مبارزه با آن در مزارع در دومین گنگره گیاهشناسی)
4- Abu _ irmaileh . B.E 1996 . Management of parasitic Weeds (Orobanche and cuscuta spp) in North Africa & East . second international weel cong .
دوستان عزیز نقطه نظرات خود را با ما در میان بگذارید . با تشکر:مجیدMFG
تولید نهال ریشه دار انگور
مقدمه :
كاشت نهال مرغوب و اصلاح شده پایه و اساس احداث تاكستان فنی و اقتصادی می باشد.
در گذشته باغداران قلمه مو را مستقیما در باغ اصلی كشت می نمودنند كه این امر سبب می شد در سال اول نتوانند بعمل آورده و در نتیجه تعداد زیادی از آنها خشك می شدند . در حالیكه امروزه این قلمه ها را در یك خزانه ریشه دار نموده و سپس در سال بعد نهال یكساله مو را در باغ كشت می كنند كه در این صورت نهال های كاشته بلافاصله سبز نموده و با این روش درصد خطا حداكثر ده درصد بوده و بقیه بخوبی رشد نموده و باغ احداث شده از همان سال اول رشد رویشی خوبی خواهد داشت
روش احداث خزانه تولید نهال انگور:
منظور تسریع در امر ریشه زایی بهتر است ابتدا قلمه های مو را (قلمه ساده یا پاشنه دار )تهیه نموده و در سیلو ریشه های اولیه را تولید و سپس در خزانه كشت نمائیم
روش تهیه قلمه :
قلمه مو را از شاخه های یكساله ای كه خوب شده باشند تهیه می كنند و طول قلمه حداكثر 35 سانتی متر و موقع تهیه قلمه باید توجه نمود كه برش پایین قلمه را درست از زیر گره قطع كنیم و برش بالایی را حدود 2 سانتی متر بالاتر از آخرین گره و به صورت مورب باشد .
اگر در انتهایی قلمه ها قسمتی از شاخه دوساله را باقی بگذاریم(به این قلمه ها پاشنه دار یا در تركی دوغاناغ می گویند) در صد ریشه زایی آنها به علت داشتن مواد غذایی بیشتر در شاخه دوساله بهتر خواهد بود . قلمه ها كه به صورت دسته های یكصد تایی بسته بندی می شود به صورت موازی وارونه (ته قلمه به پایین)در سیلویی كه قبلا تهیه شده قرار می دهیم .
احداث سیلو برای ذخیره قلمه ها :
برای احداث سیلو در كنار باغ قطعه زمینی كه رو به جنوب بوده و به خوبی آفتابگیر باشد به عمق تقریبا 60 سانتی متر كنده میشود و در ته گودال ماسه ریخته و پس از قراردادن بسته های قلمه ها تمامی سیلو با ماسه در بالایی قلمه ها ی می ریزیم و در مدت نگهداری (حدودا 15-20 روز خواهد بود)باید توجه داشته باشیم كه همیشه سطح ماسه ها را مرغوب نگه داشته باشیم
كاشت قلمه ها در خزانه:
بعد از ریشه دار شدن قلمه ها و قبل از اینكه ریشه ها رشد بیش از حد داشته باشند آنها را از سیلو به خزانه انتقال داده و در شیار هایی كه قبلا آماده كرده ایم كشت میگردند.
بهتر است زمین خزانه را كه قبلا به صورت جوی و پشته تهیه شده است (عرض 70 سانتی متر)آبیاری نموده و سپس در زمان گاورو شدن قلمه را كشت كنیم (فاصله دو قلمه 10 سانتی متر) پس از كاشت قلمه ها بلافاصله آبیاری انجام می شود و در مدت 5 ماه (اگر در آخر اردیبهشت ماه قلمه به خزانه انتقال داده شود)قلمه به خوبی ریشه دار شده و به صورت یك نهال یكساله قابل انتقال به محل اصلی خواهد بودآفت خوشه خوار انگور
![]()
انگور یكی از محصولات مهم و با ارزش كشور است كه به صورت های تازه (مجلسی)كشمش و یا فرآورده هایی مثل شیره و آب انگور مورد استفاده قرار می گیرد. تولید سالیانه این محصول در ایران حدود دو میلیون تن است كه پس از سیب و مركبات در رتبه سوم قرار دارد.
بزرگترین آفتی كه این محصول را تهدید مینماید آفت خوشه خوار است كه تقریبا در كلیه موارد موستانها فعالیت دارد و در برخی از مناطق مانند آذربایجان غربی خسارت وارده توسط این آفت بسیار چشم گیر است . در سال های طغیانی خسارت آن حدود 90 درصد بیان شده است . در بعضی از موارد این آفت در داخل حبه های كشمش نیز دیده می شود .
كه در این مقاله سعی ب آن است كه مشخصات ظاهری آفت.طرز زندگی .علایم خسارت و نحوه مبارزه با آن به بیانی ساده و روشن و در عین اختصار برای بهره برداران عزیز مورد بحث قرار میگیرد
مشخصات آفت:
آفت خوشه خوار انگو لارو یا كرمینه ای است كه از تخم یك پروانه به وجود می آید.اندازه لاروها ییكه تازه از تخم خارج میشود به حدود 2میلیمتر است .
رنگ این لارو ها سفید متمایل به خاكستری است . با تغذیه از جوانه های خوشه.غوره و حبه های انگور كم كم رشد كرده و در نهایت به حدود 1 سانتی متر می رسد . در این موقع رنگ آنها سبز یا خاكستری مایل به قرمز است .
لاروها پس از انكه به رشد كامل رسیدند تغییر شكل می دهند و در محل تغذیه و یا در زیر پوست و یا در سطح خاك در زیر باقی مانده های گیاهی در داخل توده سفیدی از تار به صورت شفیره در می آید . پس از مدتی پروانه ها ظاهر می شوند . اندازه این پروانه ها با بال های باز به حدود 1 سانتی متر می رسد و روی بال های آن نوار پهن قهوه ای روشن به چشم می خورد .
طرز زندگی :
همانطوری كه گفته شد آفت لاروی است كه از تخم یك پروانه به وجود میاید . در فطل بهار هم زمان باز شدن جوانه ها پروانه های كوچكی با بال های دارای نوار های قهوه ای روشن ظاهر می شود . تخم این آفت ها به زحمت با چشم دیده می شود و رنگ آن زرد مایل به سفید است . پروانه ها تخم های خود را به صورت انفرادی روی جوانه ها ی گل می گذارند . برخی از موارد این تخم ها روی جوانه های برگ نیز گذاشته می شود. از این تخم ها بسته به درجه حرارت پس از یك هفته تا ده روز لارو ها یا كرمینه هایی كهاندازه آنها به حدود 2 میلی متر می رسد خارج میشوند. لاروهای نوزاد وارد خوشه های گل شده و با تنیدن تارهایی به شكل تار عنكبوت و در هم فشردن غنچه ها از آنها تغذیه می نمایند .تا هنگام باز شدن گل ها لارو ها كاملا رشد كرده و به حدود 1 سانتی متر و یا كمی بیشتر می رسد . پس لارو ها در زیر پوست درختان و یا زیر گیاهان خشگ و پوسیده سطح زمین و یا در همان محل تغذیه در داخل پیله سفید رنگ پنبه ای مانند به شكلی در می ایند كه به آنها شفیره می گویند .حدود یك هفته بعد از شفیره ها كه اندازه آنها كمی از یك سانتی متر كوچكتر است پروانه ها ظاهر شده و تخم ریزی جدید شروع می شود . لارو ها ی به وجود آمده از این تخم های جدید از این غورها تغذیه می كنند .این لارو ها نیز پس از گذشت حدود سه هفته تبدیل به شفیره می گردنند . كه از آنها پروانه های جدید ظاهر می شود . از تخم های این پروانه ها لاروهای به وجود می آید كه از حبه انگور تغذیه كرده و همین لارو ها هستند كه بیشترین خسارت را به بار میاورند كه در اصطلاح لارو های نسل سوم گفته می شود. آفت در فصل زمستان به صورت شفیره است و به صورت عمده در زیر پوست درختچه ها قرار میگیرد .
علائم خسارت :
در اوایل بهار موقعی كه خوشه های گل ظاهر می شود در لابه لایی این خوشه ها تار هایی به شكل تار عنكبوت ظاهر و به به وسیله آنها غنچه ها به هم فشرده و در هم پیچیده شده و لاروهایی كه در بین غنچه ها در هم پیچیده شده است پنهان شده اند از آنها تغذیه می نمایند. این تغذیه در بعضی مواقع چنان شدید است كه تمام كه تمام غنچه ها از بین می روند . در موقع ظهور غنچه ها به خصوص موقعی كه غور ها به اندازه عدس یا نخود شده باشده اند لارو ها سوراخ هایی در آنها ایجاد كرده و از داخل آنها تغذیه میكنند.
نحوه مبارزه:
نحوه مبارزه و زمان آن با توجه به زندگی و زمان شروع فعالیت آفت تعیین می شود . با توجه به اینكه در زمستان قسمتی از شفیره ها در زیر علف های خشك و پوسیده در سطح زمین به سر می برند استفاده از یخ آب می تواند به نابودی این بخش از شفیره ها و در نتیجه كاهش آفت در موقع ظهور خوشه های گل كمك كند .
و اما مبارزه با جمعیت نسل بهاره آنها : جمعیت نسل بهاره یعنی همانهایی كه كه به خوشه های گل آسیب می رسانند معمولا زیاد نمی باشد و خسارت وارده در حدی نیست كه نیازی به مبارزه داشته باشد . موقعی كه غورها به اندازه عدس و یا حداكثر به اندازه نخود شده اند جمعیت آفت در حدی است كه می تواند زیان قابل توجه و نتیجتا كاهش چشم گیر محصول را به دنبال داشته باشد . در این موقع لام است كه با یكی از سموم فسفره مثل آزینوفوس متیل یا زولون به نسبت دو در هزار و یا دیازنیون 60 درصد به نسبت 1.5 در هزار مبارزه انجام گیرد . انگو رهایی مثل رقم یاقوتی كه زود برداشت می شود معمولا نیاز به مبارزه ندارند و یا اینكه در صورت آلودگی شدید به آفت فقط در هنگامی كه غوره ها به اندازه عدس هستند مبارزه صورت می گیرد . برای رقم مهدی خانی نیز كه در اواخر تیر و یا اوایل مرداد به دست می آید یك بار مبارزه كافی است .
در ارقام دیررس لازم است موقعی كه انگور نرش و شیرین می شود برای نوبت دوم مبارزه شیمیایی به عمل آید .
نتیجه گیری :
آفت خوشه خوار كه در حال حاضر بزرگترین آفت انگور كشور است لارو یا كرمینه ای از تخم یك پروانه است كه همزمان با بیاز شده جوانه ها و ظهور خوشه های گل در لابه لای غنچه ها درهم پیچیده شده به وسیله تار های شبیه به تار عنكبوت در حال تغذیه از غنچه مشاهده می شود . این لارو ها در ابتدا به رنگ سفید مایل به خاكستری و سپس سبز یا لیمویی مایل به رنگ قرمز در می آید و اندازه لارو كامل به حدود یك سانتی متر می رسد . با باز شدن گل ها لارو ها محل تغذیه را ترك و پس از گذراندن دوره شفیره گی به پروانه نسل جدید تبدیل می گردد . لارو های این نسل از غور هایی كه به اندازه عدس شده اند تغذیه می نمایند. نسل دیگر كه نسل سوم به حساب می آینداز حبه های در حال شیرین تغذیه می كنند و در حقیقت بیشترین خسارت را همین لارو ها سبب می شوند.
آب تخت زمستانه برای نابودی بخشی از شفیره ها كه در زیر بقایی علف های خشك و پوسیده به سر می برند موثر هستند . در صورتی كه جمعیت آفت قبل از باز شدن گل زیاد نباشد نیازی به مبارزه شیمیایی نیست . ولی موقعی كه غوره های به اندازه عدس یا حداكثر به اندازه نخود شده اند مبارزه شیمیایی بایكی از سموم فسفره علیه آفت ضروری است كه برای ارقام زودرس مثل یاقوتی و مهدی خانی یك بار سم پاشی كفایت می كند . برای ارقام دیر رس مانند بی دانه و غیره سم پاشی دیگری در آغاز تغییر مزه انگور لازم است .
منابع مورد استفاده :
1- قریب . عبدالرضا:كرم خوشه خوار انگور . نشریه آفات و بیماری های گیاهای
2- رضوانی . علی : آفت خوشه خوار 3- صابر. موسی : بررسی زیست شناسی كرم خوشه انگور در مناطق آذر شهر و مناطقی از شهرستان تبریز . پایان نامه كارشناسی ارشد . دانشكده كشاورزی دانشگاه تبریز
منابع خارجی :
1- kochenko,z.i.1987: the grape leafroller in the lowr dnieper . Zashchita Rastenii(1987)
2- Marcelin , H 1985: control of grape tortricids, phytoma(1985)
3- Ribereau-Qayon/j/1971: science et techniques de Ia vigne tome 2,367-377
بسم الله الرحمن الرحیم
چگونه میتوان کمبود مواد غذایی را در مو شناخت

راههای شناسایی
كمبود ازت در مو :
برگ های كوچك و جوان سبز روشن مایل به زرد برگ های مسن تر سبز مایل به بنفش كه قبل از رشد كامل خزان می كنند . دمبرگها و شاخه ها ی قرمز نازك و كوتاه می شود و حبه وخوشه های انگو كوچك مانده و كاملا خوب نمی رسد.
كمبود پتاس در برگهای پیر :
بین رگبرگ ها و حاشیه های برگ حالت زردی ایجاد شده كه پس از مدتی قرمز مایل به ارغوانی شده سوختگی ایجاد كرده و قهوه ای شده. سپس برگ ها چین خورده و می شكند
كمبود پتاس در برگهای جوان :
حاشیه برگ ها زرد مایل به قهوای شده و با ایجاد سوختگی خزان میكند .
كمبود كلسیم و فسفر :
برگها به رنگ سبز تیره در آمده و از كناره ها شروع به زرد شدن می كند . سپس در حاشیه ایجاد سوختگی قهوه ای شده و می شكند
كمبود منیزیم در انگور سفید :
در انگور سفید ابتدا پهنك برگ مسن بطور موضعی ( لكه ای) یا بطور مركزی زرد شده و سوختگی ایجاد می كند . ولی رگبرگها همچنان سبز باقی می مانند .
كمبود منیزیم در انگور سیاه :
در انگور سیاه حاشیه برگ و ما بین رگبرگهای مسن زرد مایل به قرمز و ارغوانی در آمده كه حالات پیشرفته قهوه ای شده و با ایجاد سوختگی قبل خزان می ریزد .
كمبود بر :
برگ های جوان سر شاخه ها زرد شده و رشد آن متوقف میگردد . شاخه ها از قسمت سر جوانه ها قهوه ای شده و شروع به خشكیدن می نمایند.
كمبود روی :
رشد بر گها متوقف شده و برگها ی جوان از قسمت سر شاخه ها ضعیف و رنگ پریده می شود ولی رگبرگها همچنان سبز باقی می مانند .
كمبود فسفر :
برگ های مسن تر به رنگ تیره در آمده و از كناره حاشیه شروع به زرد شدن می نمایند . كه در حالات پیشرفته قهوه ای شده و رفته رفته با ایجاد سوختگی خشك و خزان میكند .
تهیه از : موسسه تحقیقاتی آفات و بیماریهای گیاهی